Voor veel kinderen is "Palestina" een woord dat ze vooral van het nieuws kennen, verbonden met conflict en verlies. Maar achter dat woord zit een cultuur die eeuwenoud, kleurrijk en springlevend is. Voor ouders en leerkrachten ligt daar een mooie kans: je kunt een kind helpen om verder te kijken dan de krantenkoppen, en het laten kennismaken met de symbolen, verhalen, dans en gerechten die de Palestijnse cultuur rijk maken.
Deze blog is bedoeld als wegwijzer. We lopen langs een aantal kernonderdelen van de Palestijnse cultuur die je goed met kinderen kunt bespreken, en geven praktische ideeën om dat thuis of in de klas te doen. Het kinderboek Wij zijn Palestijnen gebruiken we daarbij als rode draad, omdat het precies deze onderwerpen op kindhoogte uitlegt.
Begin bij de symbolen: de keffiya en tatreez
Symbolen zijn een fijne ingang voor kinderen, omdat ze concreet en herkenbaar zijn.
De keffiya is de zwart-witte geruite doek die je vaak ziet. Het patroon is meer dan decoratie: de motieven worden vaak verbonden met visnetten, olijfbladeren en handelsroutes. Dit zijn beelden uit het dagelijks leven en het landschap. Voor een kind is het een mooi voorbeeld van hoe een eenvoudig patroon een verhaal over een plek en een manier van leven kan dragen.
Tatreez is de traditionele borduurkunst, waarbij vrouwen al generatieslang motieven in stof borduren. Het bijzondere is dat de patronen per streek en dorp verschillen: aan iemands borduurwerk kon je vroeger aflezen waar diegene vandaan kwam. Tatreez laat kinderen zien dat handwerk een vorm van geschiedenis en identiteit kan zijn, een soort taal zonder woorden.
Een gespreksstarter voor thuis of in de klas: "Welke patronen of kleuren horen bij ons gezin of onze streek? Wat zou jij in een doek borduren over jezelf?"
Beweging en muziek: de dabke
De dabke is een bekende volksdans waarbij mensen in een rij of cirkel dansen, vaak hand in hand of schouder aan schouder, met krachtige voetstappen op de maat. Het wordt gedanst op bruiloften en feesten, en draait om samen-zijn en ritme.
Voor kinderen is dit een van de toegankelijkste onderdelen van de cultuur, juist omdat het om bewegen gaat. Een korte video van een dabke laten zien en samen de basisstappen proberen, maakt een abstract begrip als "cultuur" ineens heel tastbaar. In een klas leent dit zich goed voor een combinatie met een bewegings- of muziekles.
Woorden die ertoe doen: Mahmoud Darwish
Poëzie heeft een belangrijke plek in de Palestijnse cultuur, en geen naam is zo bekend als die van dichter Mahmoud Darwish. Zijn gedichten gaan over thuis, herinnering, verlangen en hoop. Voor volwassenen is zijn werk soms gelaagd, maar de kern ervan is goed naar kinderen te vertalen: het idee dat je met woorden kunt vasthouden wat je dierbaar is.
Je hoeft geen hele gedichten te lezen om dit over te brengen. Een gesprek over "welke woorden of zinnen zou jij bewaren als je aan thuis denkt?" brengt kinderen al dicht bij waar poëzie over gaat. Het laat zien dat taal niet alleen iets is om te leren op school, maar ook iets om trots op te zijn.
Steden, geografie en de keuken
Cultuur wordt concreet als je hem kunt plaatsen op een kaart en kunt proeven aan tafel.
Het gebied kent eeuwenoude steden met een lange geschiedenis, elk met hun eigen karakter. Door met kinderen een kaart te bekijken, koppel je verhalen aan plekken en wordt geografie meer dan alleen lijnen en grenzen.
De keuken is misschien wel de smakelijkste ingang. Gerechten met olijfolie, granen, kruiden en verse groenten staan centraal, en eten is vaak een gezamenlijke bezigheid. Samen een eenvoudig gerecht klaarmaken of proeven is een laagdrempelige, vrolijke manier om een cultuur te leren kennen — en het blijft kinderen lang bij.
Helden en voorbeelden
Kinderen hebben voorbeelden nodig om naar op te kijken. De Palestijnse geschiedenis kent veel inspirerende figuren: wetenschappers, kunstenaars, dichters en mensen die zich hebben ingezet voor hun gemeenschap. Door deze verhalen te delen, geef je een kind het gevoel: ook mensen met deze achtergrond hebben grote en mooie dingen gedaan. Dat is belangrijk voor kinderen met Palestijnse of Arabische wortels, die zich zo herkend voelen, én voor andere kinderen, die leren met een open en respectvolle blik te kijken.
Een boek dat al deze onderdelen samenbrengt
Al deze onderwerpen los met een kind bespreken kan, maar het is fijn als ze samenkomen in één toegankelijk geheel. Daarvoor is Wij zijn Palestijnen van Reem Kassis geschreven. Het boek behandelt precies de bovenstaande thema's: symbolen zoals de keffiya en tatreez, de dabke, het werk van Mahmoud Darwish, historische steden, geografie, gerechten en helden in korte teksten met duidelijke, kleurrijke illustraties van Noha Eilouti. De Nederlandse vertaling is van Zainab Zamil.
Het is bewust geen boek over conflict, maar een viering van een cultuur: het laat jonge lezers ervaren wat het betekent om Palestijns te zijn vanuit trots en nieuwsgierigheid, niet vanuit gemis. Daarmee is het een handige bron voor ouders en leerkrachten die het gesprek positief willen insteken.
Het boek is geschreven voor kinderen vanaf ongeveer 8 tot 10 jaar, maar groeit mee: ook tieners en volwassenen halen er veel uit. Met 112 pagina's leent het zich zowel om in stukjes te lezen als om samen bij één onderwerp te blijven hangen. In de klas werkt het goed als startpunt voor lessen over cultuur en wereldoriëntatie; thuis is het een mooie manier om met kinderen in gesprek te gaan over identiteit, herkomst en herkenning.
Meer weten of het boek inzien
Wij zijn Palestijnen verscheen in februari 2025 bij Uitgeverij Wilde Haren, die zich richt op diverse kinderboeken waarin elk kind zich kan herkennen. Je vindt meer informatie, een inkijkexemplaar en de mogelijkheid om het boek te bestellen op de productpagina van Uitgeverij Wilde Haren.
Boekgegevens Auteur: Reem Kassis · Illustrator: Noha Eilouti · Vertaler: Zainab Zamil · Leeftijd: 8–10 jaar en ouder (ook geschikt voor volwassenen) · 112 pagina's · ISBN: 9789083176390 · Verschijningsdatum: 24 februari 2025