Van 30 september tot en met 11 oktober 2026 staat de Kinderboekenweek in het teken van Spot aan. Niet elk podiummoment hoeft luid of uitbundig te zijn. Voor groep 2 tot en met 4 is Liever Niet van Zarissa een goede keuze wanneer je grenzen aangeven bespreekbaar wilt maken: de opdracht is bewust rustig gehouden, geen rollenspel, maar een kalm, hardop delen in de kring. Bij deze opdracht bestaat de spotlight uit iets veel stillers: gehoord worden wanneer je aangeeft wat wel en niet fijn voelt.
Waarom dit boek?
Zarissa schreef Liever Niet tijdens de coronapandemie, toen veel mensen klaagden over "huidhonger" terwijl zij vooral opluchting voelde dat ze niet hoefde te knuffelen of kussen bij wijze van begroeting. Ze besefte dat ze waarschijnlijk niet de enige was die zo dacht, en dat werd de vonk voor het boek. Hoofdpersonage Manoe leert in het verhaal haar grenzen kennen en duidelijk aan te geven, en dat is precies waar de schrijfster zelf het dichtst bij staat, vooral op het moment dat Manoe haar stem vindt en helder haar grenzen aangeeft.
Het boek biedt geen strenge lijst met regels, maar een opening voor gesprek: welke personen voelen voor jou veilig, waar liggen jouw grenzen, en is die vraag eigenlijk wel eens gesteld? Dat maakt Liever Niet geschikt als startpunt voor mooie gesprekken over lichaamsgrenzen en veiligheid, niet als eenmalige les maar als iets waar een klas vaker op terug kan komen.
De opdracht: mijn grenzenkaart
Geschikt voor: groep 2 tot en met 4 (circa 5 tot 8 jaar)
Duur: 30 minuten
Soft skill: grenzen aangeven en assertiviteit
Wat je nodig hebt: papier en kleurpotloden of stiften
Stap 1: Teken je grenzenkaart.
Elk kind tekent een eenvoudige kaart van zichzelf met twee zones: een groene zone voor dingen die altijd mogen (bijvoorbeeld een high five), en een rode zone voor dingen die het kind liever niet heeft (bijvoorbeeld een knuffel van iemand die het niet goed kent). Laat kinderen zelf invullen wat voor hen in welke zone hoort, er zijn geen foute antwoorden.
Stap 2: Rustig delen in de kring.
Wie wil, deelt daarna in de kring één ding van de kaart met de klas. Gewoon hardop vertellen wat wel en niet fijn voelt, zonder dat er iets wordt nagespeeld of voorgedaan.
Koppeling met Spot aan. Het rustig hardop delen in de kring is het spotlight-moment van deze opdracht. Niet elk podiummoment hoeft groots te zijn: soms is gewoon gehoord worden al genoeg.
Soft skill: grenzen aangeven en assertiviteit. Kinderen oefenen om rustig onder woorden te brengen wat wel en niet fijn voelt, en dat hardop uit te spreken in een veilige groep. Dat is precies de boodschap die Zarissa met haar boek wil meegeven: neem de gevoelens van kinderen serieus.
Tip voor de leerkracht
Deel deze opdracht bewust niet als een verplichting. Sommige kinderen zullen niets willen delen, en dat mag. Het gaat erom dat het gesprek over grenzen normaal wordt, niet dat elk kind iets moet prijsgeven. Overweeg om zelf ook een klein voorbeeld te delen, bijvoorbeeld "ik vind het fijn als jullie mij een high five geven, maar liever niet aan mijn haar komen", zodat kinderen zien dat volwassenen ook grenzen hebben.
Wees ook voorbereid op het feit dat dit onderwerp soms iets losmaakt bij individuele kinderen. Houd de sfeer licht en veilig, en geef aan dat een kind ook later, individueel, nog iets mag vertellen als dat prettiger voelt dan in de groep.
Variatie voor een langere les
Heb je meer tijd? Lees voorafgaand aan de opdracht Liever Niet voor, en bespreek samen een paar momenten uit het boek waarop Manoe haar grenzen aangeeft. Laat de klas vervolgens in tweetallen nadenken over vriendelijke, duidelijke zinnen die je kunt gebruiken om iets aan te geven, zoals "dat vind ik niet fijn" of "ik wil liever een high five". Verzamel de mooiste zinnen op een groot vel papier, zodat de klas er later op terug kan grijpen.
Veelgestelde vragen
Is deze opdracht geschikt voor de hele klas tegelijk?
Ja, de kaart tekenen kan klassikaal, en het delen gebeurt in de kring op vrijwillige basis, zonder dat er een groepsgrootte-limiet is.
Wat als een kind liever niets deelt?
Dat is prima. Het tekenen van de kaart zelf is al waardevol, ook zonder dat die hardop gedeeld wordt.
Is er voorbereiding nodig?
Alleen papier en kleurpotloden. Lees eventueel voorafgaand aan de opdracht Liever Niet voor, zodat de klas al een aanknopingspunt heeft voor het gesprek.
Kan deze opdracht ongemakkelijke reacties oproepen?
Dat kan, omdat het onderwerp persoonlijk is. Houd de toon licht, dwing niemand om te delen, en geef aan dat een kind er ook later, één op één, op terug mag komen als dat prettiger voelt.