Kinderen hebben een scherp gevoel voor eerlijkheid. "Dat is niet eerlijk!" is een van de eerste zinnen waarmee ze onrecht benoemen. Dat gevoel is goud waard. Als je het de ruimte geeft, groeien kinderen op tot mensen die voor zichzelf én voor anderen durven opkomen. In dit artikel lees je hoe je dat stimuleert, en welk boek laat zien dat de stem van een kind er echt toe doet.
Waarom dit belangrijk is
Opkomen voor jezelf en voor anderen is een vaardigheid die het hele leven van pas komt. Een kind dat leert dat zijn stem telt, durft grenzen aan te geven, durft nee te zeggen tegen onrecht en durft op te komen voor een vriendje dat gepest wordt. Dat gaat niet vanzelf; het is iets wat je kunt aanmoedigen en oefenen.
Het mooie is dat kinderen dit gevoel van nature al hebben. Ze voelen haarscherp aan wanneer iets oneerlijk is. Jouw rol is vooral om dat gevoel serieus te nemen en het te helpen omzetten in iets: van "dat is niet eerlijk" naar "en dit ga ik eraan doen".
Van boos worden naar iets doen
Onrecht zien maakt kinderen soms boos of verdrietig. Dat is begrijpelijk, en die emotie mag er zijn. De volgende stap is helpen bedenken wat je eraan kunt doen. Zo leer je je kind dat je niet machteloos hoeft te blijven.
Een paar manieren om dat te oefenen:
Neem het rechtvaardigheidsgevoel van je kind serieus. Als je kind iets oneerlijk vindt, vraag door in plaats van het weg te wuiven. "Waarom vind je dat niet eerlijk? Wat zou er anders moeten?"
Bedenk samen kleine acties. Opkomen voor iemand hoeft niet groot te zijn. Een vriendje troosten, iets zeggen tegen de juf, samen een oplossing bedenken op het schoolplein. Kleine stappen tellen.
Laat zien dat samen sterk maakt. Kinderen voelen vaak een sterke verbondenheid als er onrecht in het spel is. Samen optrekken maakt dat opkomen minder eng en juist leuk.
Geef zelf het voorbeeld. Kinderen leren enorm veel van hoe jij reageert op oneerlijke situaties.
Samen lezen: Adam Activist
Een boek dat dit thema speels en toegankelijk maakt, is Adam Activist van Zarissa Windzak. Het verhaal volgt Adam, die opkomt voor wat hij belangrijk vindt. Zo laat het boek jonge lezers zien dat hun stem ertoe doet en dat je kunt opkomen voor rechtvaardigheid en gelijkwaardigheid.
Het boek is geïnspireerd op de skate- en straatcultuur, waar kinderen elkaar helpen, samen problemen oplossen en zo sociale vaardigheden ontwikkelen. Er zit een duidelijke lijn in: het gaat niet alleen over weten wat goed is, maar over het ook echt dóén. Adam Activist is ideaal om in de klas of thuis te gebruiken, bijvoorbeeld als opstapje naar een gesprek over eerlijkheid, of zelfs naar een eigen creatieve actie.
Samen lezen? Bekijk Adam Activist in onze webshop.
Veelgestelde vragen
Vanaf welke leeftijd kun je kinderen leren opkomen voor zichzelf? Al jong. Kinderen hebben van nature een sterk gevoel voor eerlijkheid dat je kunt aanmoedigen.
Maak ik mijn kind zo niet opstandig? Nee. Opkomen voor jezelf en respect voor anderen gaan samen. Je leert je kind zijn stem gebruiken én naar anderen luisteren.
Hoe help ik een verlegen kind hierbij? Begin klein en veilig, en geef zelf het voorbeeld. Een verhaal als aanleiding maakt het onderwerp makkelijker bespreekbaar.
Is dit ook geschikt voor in de klas? Zeker. Een boek als Adam Activist leent zich goed voor een klassikaal gesprek of een creatieve verwerking.